ซาจู (사주) แปลว่าอะไร
ซาจูเป็นคำเกาหลี เขียนด้วยอักษรฮันกึลว่า 사주 และเขียนด้วยอักษรจีนว่า 四柱 โดย 四 แปลว่าสี่ ส่วน 柱 แปลว่าเสา แปลตรงตัวจึงได้ว่า "สี่เสา" สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลี (한국민족문화대백과사전) ของสถาบันเกาหลีศึกษา (한국학중앙연구원) อธิบายที่มาของชื่อนี้ว่า ตำราเปรียบคนหนึ่งคนเป็นบ้านหนึ่งหลัง แล้วถือว่าปีเกิด เดือนเกิด วันเกิด และยามเกิดเป็นเสาสี่ต้นของบ้านหลังนั้น ยามในที่นี้คือช่วงเวลา 2 ชั่วโมง วันหนึ่งมี 12 ยาม
คำที่มาคู่กันคือพัลจา (팔자 八字) แปลว่า "แปดอักษร" เสาแต่ละต้นเขียนด้วยอักษรสองตัว สี่เสาจึงรวมเป็นแปดตัว ซาจูกับพัลจาจึงหมายถึงสิ่งเดียวกันที่นับคนละแบบ และคนเกาหลีมักพูดรวมกันว่าซาจูพัลจา (사주팔자) สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีระบุว่าคำนี้ยังใช้ในความหมายว่าโชคชะตาที่ติดตัวมาแต่เกิดด้วย ถ้าคุณได้ยินตัวละครในซีรีส์เกาหลีบ่นถึงพัลจาของตัวเอง ส่วนใหญ่คือความหมายนี้ ไม่ได้หมายถึงตัวอักษรแปดตัวจริง ๆ
ตัววิชามีคำเรียกอีกสองคำ สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีอธิบายว่า การถือว่าสี่เสาบรรจุดวงชะตาของคนไว้เรียกว่ามย็องนี (명리 命理) ส่วนการวิเคราะห์โครงสร้างของสี่เสาเพื่ออ่านเรื่องดีร้ายเรียกว่าชูมย็อง (추명 推命) สำนวน "ดูซาจู" (사주를 본다) ที่คนเกาหลีพูดกันหมายถึงขั้นตอนหลังนี้
ผังดวงซาจูประกอบด้วยอะไรบ้าง
ผังดวงซาจูคือตารางที่เรียงสี่เสาไว้ข้างกัน แต่ละเสามีอักษรสองตัว ตัวบนเรียกว่าก้านฟ้า (天干) ตัวล่างเรียกว่ากิ่งดิน (地支) ตารางนี้บอกว่าแต่ละเสาได้มาจากอะไร และเครื่องคำนวณของเว็บนี้เปลี่ยนเสาที่จุดไหน คอลัมน์ขวาสุดคือผังตัวอย่างที่หน้าดูดวงซาจูฟรีแสดงไว้ ซึ่งเป็นผังของคนที่เกิดวันที่ 15 มีนาคม 2538 (ค.ศ. 1995) เวลา 14:30 น. ที่กรุงเทพมหานคร
| เสา | ได้จาก | จุดที่เสาเปลี่ยนตามกติกาของเว็บนี้ | ผังตัวอย่าง |
|---|---|---|---|
| เสาปี | ปีเกิด | จุดเริ่มฤดูใบไม้ผลิ 立春 ราววันที่ 4 กุมภาพันธ์ ไม่ใช่วันที่ 1 มกราคมหรือวันตรุษจีน | 乙亥 |
| เสาเดือน | เดือนเกิด | จุดเปลี่ยนฤดูกาลย่อยตามสุริยคติที่เรียกว่า 節 ซึ่งมีปีละ 12 จุด | 己卯 |
| เสาวัน | วันเกิด | เวลา 23:00 น. ตามเวลาสุริยะจริงของสถานที่เกิด ซึ่งเป็นจุดเริ่มยามหนู (子) | 乙巳 |
| เสายาม | เวลาเกิด | ทุก 2 ชั่วโมง วันหนึ่งมี 12 ยาม | 癸未 |
จุดเปลี่ยนปีและเดือนในตารางตรงกับที่สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีบันทึกไว้ คือปีใหม่ของซาจูเริ่มที่ 立春 (เกาหลีอ่านว่าอิปชุน จีนกลางอ่านว่าลี่ชุน) และเดือนเปลี่ยนที่จุดเริ่มของฤดูกาลย่อย ไม่ได้เปลี่ยนในวันที่ 1 ของเดือน ฤดูกาลย่อย (節氣) คือจุดแบ่งปีออกเป็น 24 ช่วงตามสุริยคติ ซาจูใช้ 12 จุดในนั้นเป็นจุดเปลี่ยนเดือน คนที่เกิดก่อนจุด 立春 เช่น เกิดเดือนมกราคม จึงได้เสาปีของปีก่อนหน้า ส่วนการคิดเสาวันและเสายามจากเวลาสุริยะจริงเป็นกติกาที่เว็บนี้เลือกใช้ รายละเอียดอยู่ที่หน้าวิธีคำนวณและผู้จัดทำ
อักษรที่ใช้เขียนเสามีจำนวนตายตัว ตารางนี้รวมตัวเลขพื้นฐานของผังดวงซาจูตามที่สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีอธิบาย
| ส่วนประกอบ | จำนวน | คืออะไร |
|---|---|---|
| เสา | 4 | ปี เดือน วัน ยาม |
| อักษรในผัง | 8 | เสาละ 2 ตัว คือก้านฟ้ากับกิ่งดิน |
| ก้านฟ้า (天干) | 10 | 甲 乙 丙 丁 戊 己 庚 辛 壬 癸 |
| กิ่งดิน (地支) | 12 | 子 丑 寅 卯 辰 巳 午 未 申 酉 戌 亥 แต่ละตัวมีสัตว์ประจำ ตรงกับ 12 นักษัตร |
| คู่ก้านฟ้ากับกิ่งดิน (六十甲子) | 60 | เริ่มที่ 甲子 จบที่ 癸亥 เสาทุกต้นเป็นคู่ใดคู่หนึ่งในนี้ |
| ธาตุ | 5 | ไม้ ไฟ ดิน ทอง น้ำ อักษรทุกตัวสังกัดธาตุหนึ่ง และเป็นหยินหรือหยาง |
ธาตุทั้ง 5 ของซาจูเป็นคนละชุดกับธาตุ 4 ที่คนไทยคุ้นเคย คือดิน น้ำ ลม ไฟ ซาจูไม่มีธาตุลม แต่มีธาตุไม้กับธาตุทอง ถ้าคุณเคยดูธาตุเจ้าเรือนแบบไทยมาก่อน ให้ถือว่าเป็นคนละระบบ และไม่ต้องนำผลมาเทียบกัน
อักษรที่ใช้แทนตัวเจ้าของผังคือก้านฟ้าของเสาวัน เว็บนี้เรียกว่าธาตุประจำตัว สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีอธิบายว่าการอ่านซาจูยึดก้านฟ้าของเสาวันเป็นศูนย์กลาง แล้วดูว่าอักษรตัวอื่นในผังให้กำเนิด ข่ม ประสาน หรือชงกับอักษรตัวนี้อย่างไร โดยให้ความสำคัญกับความสมดุลของหยินหยางและธาตุทั้ง 5 มากที่สุด ในผังตัวอย่าง ธาตุประจำตัวคือ 乙 ซึ่งเป็นไม้หยิน ดูวิธีหาธาตุของคุณได้ที่หน้าธาตุประจำตัว
ซาจูยังมีส่วนที่เคลื่อนไปตามเวลา สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีระบุว่าดวงที่เปลี่ยนเป็นรอบ รอบละ 10 ปี เรียกว่าแดอุน (대운 大運) ซึ่งเว็บนี้เรียกว่าวัยจร ส่วนดวงที่เปลี่ยนทีละปีเรียกว่าเซอุน (세운 歲運) ผังของเว็บนี้เรียงเสาจากซ้ายไปขวาเป็นเสายาม เสาวัน เสาเดือน เสาปี ลำดับการอ่านทั้งผังอธิบายไว้ที่หน้าวิธีอ่านผังดวงซาจู
ซาจูมาจากไหน และเข้ามาในเกาหลีอย่างไร
ซาจูมีต้นทางจากจีน อักษร 八字 ที่เกาหลีอ่านว่าพัลจานั้น จีนกลางอ่านว่าปาจื่อ ซึ่งเป็นชื่อที่คนไทยที่สนใจโหราศาสตร์จีนคุ้นกว่า ข้อมูลในหัวข้อนี้มาจากพจนานุกรมเฉพาะทางว่าด้วยพงศาวดารราชวงศ์โชซอน (조선왕조실록 전문사전) ซึ่งเผยแพร่บนเว็บไซต์ของสถาบันเกาหลีศึกษา หัวข้อ 서자평 (徐子平)
| ช่วงเวลา | สิ่งที่พจนานุกรมบันทึกไว้ |
|---|---|
| ก่อนราชวงศ์ซ่งของจีน | การอ่านชะตาจากสี่เสายึดเสาปีเป็นหลัก |
| ช่วงเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ต้นราชวงศ์ซ่ง | สวีจื่อผิง (徐子平 เกาหลีอ่านว่าซอจาพย็อง) นักพยากรณ์ชาวจีน ชื่อจริงคือสวีจวีอี้ (徐居易) ส่วนจื่อผิงเป็นชื่อรอง วิชาของเขาจึงเรียกตามชื่อรองว่า 子平學 |
| พ.ศ. 1796–1801 (ค.ศ. 1253–1258) สมัยซ่งใต้ | ช่วงรัชศก 寶祐 ซึ่งปรากฏในคำนำของตำรา 子平三命通辯淵源 ที่สวีต้าเซิง (徐大升) เรียบเรียง ตำรานี้เปลี่ยนมายึดก้านฟ้าของเสาวันเป็นหลักในการอ่าน |
| ต้นถึงปลายราชวงศ์โชซอนของเกาหลี | ตำราเล่มเดียวกันในชื่อ 『서자평』 เป็นตำราสอบวิชามย็องกวาฮัก (명과학 命課學) สำหรับคัดเลือกเจ้าหน้าที่ของควันซังกัม (관상감 觀象監) ซึ่งเป็นหน่วยงานของราชสำนัก |
พจนานุกรมฉบับนี้สรุปว่า แนวที่ยึดก้านฟ้าของเสาวันได้กลายเป็นกระแสหลักของวิชาซาจูในปัจจุบัน การที่ผังดวงทุกวันนี้เริ่มอ่านจากธาตุประจำตัวจึงสืบมาจากการเปลี่ยนแปลงครั้งนั้น พจนานุกรมบรรยายตำรา 『서자평』 ว่าเป็นตำราสอบที่ใช้ทำนายลาภยศ ฐานะ และเรื่องดีร้ายของคนจากปี เดือน วัน และยามเกิด และระบุว่าฉบับพิมพ์ด้วยตัวพิมพ์ไม้เก็บรักษาอยู่ที่หอสมุดแห่งชาติเกาหลี (국립중앙도서관)
แหล่งอ้างอิงที่ใช้เขียนหน้านี้ไม่ได้ระบุว่าตำราสายนี้มาถึงคาบสมุทรเกาหลีครั้งแรกในปีใด สิ่งที่ยืนยันได้จากเอกสารคือ ในสมัยโชซอน การอ่านสี่เสาเป็นวิชาที่ราชสำนักใช้สอบคัดเลือกเจ้าหน้าที่ ความเหมือนและความต่างระหว่างสายเกาหลีกับสายจีนอ่านต่อได้ที่หน้าซาจูกับปาจื่อ
คนเกาหลีใช้ซาจูดูอะไรในปัจจุบัน
สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีสรุปเรื่องที่ตำราใช้ซาจูอ่านไว้เป็นกลุ่ม คือนิสัยและความถนัด ความสัมพันธ์กับพ่อแม่ พี่น้อง คู่ครอง และลูก ดวงด้านตำแหน่งหน้าที่ ทรัพย์ และการเรียน รวมถึงเรื่องสุขภาพ ในชีวิตประจำวัน ซาจูมักถูกหยิบมาใช้ในโอกาสต่อไปนี้
| โอกาส | คำเกาหลีที่เกี่ยวข้อง | ดูอะไร |
|---|---|---|
| ช่วงเปลี่ยนปี | 신수 (身數) ดวงประจำปี | ดวงของปีที่กำลังจะมาถึง |
| ก่อนแต่งงาน | 궁합 (宮合) กุงฮับ หรือดวงสมพงษ์ | เทียบสี่เสาของคนสองคน |
| ตั้งชื่อ | 작명 (作名) | เลือกชื่อให้สอดคล้องกับสี่เสาของเจ้าของชื่อ |
| ก่อนตัดสินใจเรื่องใหญ่ | 사주카페 (คาเฟ่ซาจู) | เรื่องงาน การสอบ และการแต่งงาน |
การดูดวงประจำปีมีบันทึกอยู่ในสารานุกรมวัฒนธรรมพื้นบ้านเกาหลี (한국민속대백과사전) ของพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านแห่งชาติเกาหลี เล่มประเพณีตามฤดูกาล หัวข้อชินซูจ็อม (신수점 身數占) ระบุว่าคนเกาหลีมักดูดวงประจำปีกันระหว่างเดือน 12 ของปีเก่ากับเดือน 1 ของปีใหม่ตามปฏิทินจันทรคติ คือช่วงก่อนและหลังวันซ็อลลัล (설날) ซึ่งเป็นวันปีใหม่ตามจันทรคติของเกาหลี และในความหมายกว้าง การดูดวงประจำปีรวมถึงการดูซาจู ดูโหงวเฮ้ง ดูกุงฮับ และการเลือกฤกษ์
หัวข้อชินซูจ็อมในสารานุกรมวัฒนธรรมพื้นบ้านเกาหลียังบันทึกว่า ปัจจุบันหลายบ้านดูดวงประจำปีเองด้วยหนังสือโทจ็องบีกย็อล (토정비결) หรือค้นจากอินเทอร์เน็ต โทจ็องบีกย็อลเป็นอีกวิธีหนึ่งที่คิดจากปี เดือน และวันเกิด ไม่ได้อ่านจากสี่เสาทั้งผัง ส่วนในซาจู ดวงรายปีอ่านจากเสาของปีนั้นเทียบกับธาตุประจำตัว ดูตัวอย่างได้ที่หน้าปีมะแม 2570
กุงฮับมีบันทึกอยู่ในสารานุกรมชุดเดียวกัน เล่มพิธีกรรมในช่วงชีวิต (한국일생의례사전) นิยามไว้ว่าเป็นการนำปีนักษัตรหรือซาจูของชายหญิงที่จะแต่งงานมาเทียบตามกฎ เพื่อดูเรื่องดีร้ายของชีวิตคู่ไว้ล่วงหน้า กุงฮับแบบซาจูต่างจากแบบที่ดูปีนักษัตรอย่างเดียว เพราะใช้สี่เสาทั้งผังของทั้งสองคน สารานุกรมบันทึกว่าทุกวันนี้ยังมีธรรมเนียมแลกกระดาษที่เขียนซาจูก่อนแต่งงาน เรียกว่าซาจูดันจา (사주단자 四柱單子) ในสังคมสมัยก่อน ผลกุงฮับที่ไม่ดีทำให้การแต่งงานล้มเลิกได้ แต่ปัจจุบันหลายคู่แต่งงานกันแม้ผลออกมาไม่ดี และอิทธิพลของกุงฮับลดลงเมื่อคนเลือกคู่เองมากขึ้น เว็บนี้มีเครื่องมือเทียบสองผังที่หน้าดูดวงเนื้อคู่แบบซาจู
เรื่องการตั้งชื่อ สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีจัดไว้ในกลุ่มวิธีเสริมดวง (개운법 開運法) คือความเชื่อว่าชื่อที่ดี ทิศที่เป็นมงคล และกุงฮับที่เข้ากัน ช่วยปรับดวงให้ดีขึ้นได้ โดยทั้งหมดเลือกให้สอดคล้องกับซาจูของเจ้าตัว การตั้งชื่อตามแนวนี้จึงเริ่มจากการดูสี่เสาของเจ้าของชื่อก่อน
คาเฟ่ซาจู (사주카페) มีรายงานอยู่ในหนังสือพิมพ์ The Korea Herald ฉบับวันที่ 4 มีนาคม 2568 (ค.ศ. 2025) ข่าวระบุว่าสำหรับคนเกาหลี การดูดวงไม่ใช่เรื่องแปลก โดยเฉพาะก่อนการตัดสินใจครั้งใหญ่อย่างการแต่งงาน การหางาน หรือการสอบ ข่าวเล่าถึงคาเฟ่ซาจูว่าเป็นร้านที่ลูกค้านั่งดื่มกาแฟและให้หมอดูอ่านซาจูให้ ตัวอย่างในข่าวใช้เวลาครั้งละ 30 นาที
ข่าวของ The Korea Herald ฉบับวันที่ 4 มีนาคม 2568 รายงานด้วยว่า คาเฟ่ซาจูในย่านมย็องดงและฮงแดของกรุงโซลติดป้ายภาษาอังกฤษ ญี่ปุ่น และจีนเพื่อรับนักท่องเที่ยว และในปี 2567 (ค.ศ. 2024) องค์การท่องเที่ยวกรุงโซล (Seoul Tourism Organization) ซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐ ได้รับรองคาเฟ่ซาจูเป็นสินค้าท่องเที่ยวอย่างเป็นทางการ ผู้ให้บริการรับจองรายหนึ่งให้สัมภาษณ์ในข่าวว่า ชาวต่างชาติสนใจซาจูมากขึ้นเพราะเห็นฉากดูซาจูในซีรีส์เกาหลีและคอนเทนต์อื่น ๆ
ซาจูไม่ใช่อะไร
ในเกาหลีมีการดูดวงหลายแบบอยู่ร่วมกัน และซาจูเป็นเพียงแบบหนึ่ง ตารางนี้สรุปว่าซาจูต่างจากสิ่งที่มักถูกเข้าใจปนกันอย่างไร
| มักเข้าใจว่าซาจูคือ | ต่างกันอย่างไร |
|---|---|
| พิธีทรงเจ้า หรือการดูดวงผ่านร่างทรง (신점 ชินจ็อม) | ซาจูไม่มีการเชิญวิญญาณ หมอดูใช้วันเวลาเกิดกับหลักของหยินหยางและธาตุทั้ง 5 |
| ไพ่ทาโรต์ | ทาโรต์อ่านจากไพ่ที่เปิดได้ในขณะนั้น ซาจูคิดจากวันเวลาเกิด ข้อมูลชุดเดิมจึงได้ผังเดิม |
| การดูดวงจากปีนักษัตรอย่างเดียว | ปีนักษัตรคือกิ่งดินของเสาปี เป็นเพียงหนึ่งในแปดอักษรของผัง |
| วิทยาศาสตร์ | ซาจูเป็นศาสตร์ตามประเพณี ความหมายที่อ่านจากผังเป็นการตีความตามตำรา |
สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลี หัวข้อการพยากรณ์ (점복 占卜) แบ่งการดูดวงของเกาหลีไว้หลายกลุ่ม กลุ่มหนึ่งคือการพยากรณ์ที่วิญญาณลงมาประทับร่างของผู้ทำนาย แล้วผู้ทำนายบอกเรื่องดีร้ายในฐานะวิญญาณนั้น ส่วนซาจู (사주점 四柱占) อยู่ในอีกกลุ่มหนึ่งที่เรียกว่า 作卦占 (작괘점) คือการพยากรณ์ที่ตั้งรูปผังขึ้นจากหยินหยาง ธาตุทั้ง 5 หรือตัวเลข แล้วตีความตามหลักคำนวณ สารานุกรมระบุว่าการพยากรณ์กลุ่มหลังต้องอาศัยความรู้กว้างขวาง ไม่ใช่ทุกคนจะทำได้ ลำพังการอ่านซาจูจึงไม่มีการเข้าทรงและไม่มีพิธีกรรม แม้สารานุกรมจะบันทึกด้วยว่า การเสี่ยงทายด้วยเหรียญซึ่งอยู่ในกลุ่มแรก บางครั้งนำซาจูของผู้ถามมาประกอบ
ไพ่ทาโรต์ก็เป็นคนละอย่างกับซาจู The Korea Herald เรียกการดูดวงที่พบในเกาหลีแยกกันเป็นสามแบบ คือซาจู ชินจ็อม และทาโรต์ ทาโรต์อ่านจากไพ่ที่เปิดได้ในตอนที่ถาม ส่วนซาจูคิดจากวันเวลาเกิดซึ่งไม่เปลี่ยน ผังของคนหนึ่งคนจึงเหมือนเดิมทุกครั้งเมื่อคำนวณด้วยกติกาเดียวกัน สิ่งที่ต่างกันระหว่างหมอดูแต่ละคนคือการตีความ
ซาจูไม่ใช่วิทยาศาสตร์ สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีจัดหัวข้อซาจูไว้ในหมวดศาสนาและปรัชญา และนิยามว่าเป็นปี เดือน วัน และยามเกิดที่ใช้เพื่อทำนายเรื่องดีร้ายของคน ในหัวข้อการพยากรณ์ สารานุกรมเขียนไว้ว่า เมื่อมองด้วยสายตาปัจจุบัน การพยากรณ์ไม่เป็นเหตุเป็นผลและไม่เป็นวิทยาศาสตร์ แต่ยังแพร่หลายในสังคมสมัยใหม่ และเห็นว่าควรเก็บข้อมูลและศึกษาในเชิงวิชาการ ขั้นตอนที่ตรวจซ้ำได้ของซาจูมีเพียงการคำนวณ คือการแปลงวันเวลาเกิดเป็นสี่เสา ส่วนความหมายที่อ่านจากผังเป็นการตีความตามตำรา คำอธิบายในผลลัพธ์ของเว็บนี้จึงใช้คำว่า "ตามตำราอ่านว่า" และไม่ฟันธงเหตุการณ์ในอนาคต
อยากดูซาจูของตัวเองต้องใช้ข้อมูลอะไร
เครื่องคำนวณของเว็บนี้ใช้ข้อมูลสี่อย่าง คือวันเกิดตามปฏิทินสากล เวลาเกิด สถานที่เกิด และเพศ วันและเวลาเกิดใช้ตั้งสี่เสา สถานที่เกิดใช้แปลงเวลานาฬิกาเป็นเวลาสุริยะจริง ส่วนเพศใช้ร่วมกับหยินหยางของก้านฟ้าเสาปีเพื่อกำหนดทิศของวัยจร ถ้าไม่ทราบเวลาเกิดก็ยังคำนวณได้ แต่ผังจะไม่มีเสายาม
สารานุกรมวัฒนธรรมเกาหลีเล่าว่า การตั้งสี่เสามีสูตรตายตัวแต่ยุ่งยาก คนจึงมักเปิดปฏิทินมันเซรย็อก (만세력 萬歲曆) ซึ่งลงก้านฟ้ากิ่งดินของปี เดือน และวันไว้ครอบคลุมราว 100 ปี เครื่องคำนวณออนไลน์ทำงานขั้นเดียวกันนี้แทนการเปิดหนังสือ ผังดวงของเว็บนี้คำนวณด้วยกติกาตายตัว ไม่ใช้โมเดล AI และไม่จัดเก็บข้อมูลที่กรอก เมื่อได้ผังแล้ว ให้เริ่มอ่านจากธาตุประจำตัวตามลำดับในหน้าวิธีอ่านผังดวงซาจู